25-тӥ толшоре
Ладъянъёсты лыдӟон
25-тӥ толшор — Григориан дырпусъя — арлэн 25-тӥ нуналыз. Ар пумозь 340 нунал кылемын (касьян аре — 341 нунал).
☀️ Ижкарын Шунды 8 час 27 минутэ ӝужа, пуксе 16 час 27 минутэ. Югыт нуналлэн кыстӥськемез 🕒 8 час 0 минут.
🌓 Нырысетӥ ньыльмосэз (будэмез 6.55 нунал).
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2026-тӥ ар | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Толшор | Тулыспал | Южтолэзь | Оштолэзь | Куартолэзь | Инвожо | Пӧсьтолэзь | Гудырикошкон | Куарусён | Коньывуон | Шуркынмон | Толсур |
Нунал тодметъёс
- Калыкын та нуналэз Бабий кут, Такъянлэн нуналыз яке Татьяна Крещенская шуо. Та нуналэ нылкышноос бугор биньылӥзы. Макем бадӟым но юн бугоред, сокем юн удалтоз кубистаед, шуо.
- Туннэ шунды яркыт пиштэ ке ― тылобурдоос вазь вуозы, гужем умой луоз. Лымыяз ке ― гужем зоро возиськоз.
- Та уй инбам сайкыт но кизилиё ке ― тулыс вазь вуоз.
Нимнуналзэс пусъё
- Галактион, Евпраксия/Апраксия, Илья, Макарий/Макар, Мартиниан, Мертий, Пётр, Савва, Силуан, Татьяна.
Праздникъёс но буре ваён нуналъёс
Луэм учыръёс
Удмуртиын
- 1923 — Удмурт автономной областьын кылдытэмын суд.
- 1927 — Можга уездысь Пичи Пудга гуртын школа усьтэмын.
- 1969 — Глазкарын Шаертодонъя Калык музей усьтӥськиз.
Россиын но дуннеын
- 41 — Вашкала Римысь Сенат империен кивалтыны вием Калигулалэсь дядяйзэ, Клавдиезпуктӥз.
- 1479 — Константинопольын кутэм тупанкылъя Венециысь республика но Осман импери куспын 15 ар ӵоже кыстӥськись ож дугдытэмын.
- 1533 — Англилэн королез Генрих VIII но Анна Болейн лушкем кузпалъяськизы.
- 1554 — Жозе ди Аншиета иезуит миссиез инъяз, берлогес со Сан-Паулу карлы пӧрмиз.
- 1701 — Москваын Математика но навигаци тодосъёсъя школа усьтэмын.
- 1708 — Москваын граждан шрифтэн печатлам нырысетӥез ӟуч книга потӥз — «Геометрия славенски землемерие» — Россиын та нырысетӥез геометри предметъя печатлам учебник луэ.
- 1755 — Елизавета Петровна Муско университет кылдытӥз.
- 1763 — Екатерина II-лэн Указэзъя Росси империысь Ожгар кужымъёслэн Генеральной штабзы кылдытэмын.
- 1791 — Англиысь парламент Квебекез Вылӥ но Улӥ Канадаослы люкиз (али Онтарио но Квебек).
- 1799 — США-ын механической сеялкалы патент басьтэмын.
- 1802 — Наполеон I Италилы президентэ быръемын.
- 1831 — Польшаысь сейм Николай I императорез поляк престолысь палэнтон сярысь ялӥз.
- 1852 — Александринской театрын нырысьсэ возьматэмын М. Ю. Лермонтовлэн «Маскарад» пьесаез.
- 1858 — нырысьсэ шудэмын Мендельсонлэн «Сюан маршез».
- 1905 ― Ленин «Начало революции в России» нимо статья гожтӥз.
- 1918 — Быдэс Россиысь Советъёслэн III съездазы «Ужась но зӥбет улын курадӟись калыклэн правоосыз сярысь декларация» кутэмын.
- 1919 — Нью-Йоркын дууннеысь тужгес бадӟымез отель «Пенсильвания» усьтэмын. Со 2200 номерлы чакламын.
- 1919
- 1924 — Шамониын Монблан гурезь выжы азьын нырысетӥосыз Тол Олимпи шудонъёс усьтӥськизы.
- 1932 — СССР но Польша ог-огзы вылэ урдсконтэм вылысь тупанкыл гожтӥзы (пакт о ненападении).
- 1942 — Кыктэтӥ дунне ож вакытэ Таиланд США-лы но Англилы ож ялӥз.
- 1942 — Воронеж кар немецко-фашистской захватчикъёслэсь мозмытэмын.
- 1957 — Кашмир Индилэн пушпӧлаз пыртэмын.
- 2004 — «Оппортьюнити» зонд Марсэ пуксиз.
Вордскизы
Удмуртиысь тодмо муртъёс
- 1912 — Афанасий Лужанин (зэмос фамилиез Корепанов), удмурт кылбур но басня гожъясь.
- 1928 ― Владимир Садовников, совето инженер-конструктор, Воткаысь машина лэсьтон заводлэн кивалтӥсез (1966-тӥ арысен 1988-тӥ арозь).
- 1937 — Вениамин Ложкин, Удмуртиысь тодосчи, театровед.
- 1946 ― Валентина Меняйло, удмурт актриса, Удмуртиысь калык артист.
- 1960 — Николай Постников, удмурт крезьгурчи, кылбурчи.
Россиысь но дуннеысь тодмо муртъёс
- 1627 — Роберт Бойль, Англиысь химик но физик.
- 1736 — Жозеф Лагранж, Франциысь математик но механик, «Аналитической механика» трактатлэн авторез.
- 1759 — Роберт Бёрнс, Шотландиысь кылбурчи.
- 1783 — Уильям Колгейт, Америкаысь бизнесмен, «Colgate-Palmolive» компаниез кылдытӥсь.
- 1832 — Иван Шишкин, Россиысь художник-пейзажист, живописец.
- 1928 ― Эдуард Шеварднадзе, совето но грузин политик, Грузилэн президентэз (1995—2003).
- 1938 — Владимир Высоцкий, совето бард, кылбурчи но актёр.
- 1946 ― Вячеслав Добрынин, ӟуч композитор, кырӟась.
- 1975 — Сергей Минаев, Россиысь бизнесмен, публицист.
- 1985 — Тина Кароль, Украинаысь кырӟась.
Кулӥзы
Удмуртиысь тодмо муртъёс
- 2020 — Одиянков Евгений Германович — росси удмурт эмъясь, кардиолог но мерлыко ужась.
- 1975 — Харлампий Акимович Русских (ворд. 1915-тӥ арын 15-тӥ куарусёнэ Сьӧлта ёросысь Егоровцы гуртын) Совето Армиысь майор, Быдӟым Атыкай оже пыриськем мурт, Совето Союзлэн Героез (1943).
Россиысь но дуннеысь тодмо муртъёс
- 1852 — Фаддей Беллинсгаузен, Россиысь немец зарезьуясьчи, нырысетӥ ӟуч дуннекотыр уянэ пыриськись, антарктической экспедициен кивалтӥсь.
- 1947 — Аль Капоне, Америкаысь мафиози, гангстер.
- 1982 — Михаил Суслов, совето партийной но кун ужась.
- 2005 — Филип Джонсон, Америкаысь архитектор.
- 2015 — Демис Руссос, Грециысь кырӟась.