23-тӥ толшоре
Ладъянъёсты лыдӟон
23-тӥ толшор — Григориан дырпусъя — арлэн 23-тӥ нуналыз. Ар пумозь 342 нунал кылемын (касьян аре — 343 нунал).
☀️ Ижкарын Шунды 8 час 30 минутэ ӝужа, пуксе 16 час 23 минутэ. Югыт нуналлэн кыстӥськемез 🕒 7 час 52 минут.
🌒 Егит Толэзь (будэмез 4.55 нунал).
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2026-тӥ ар | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Толшор | Тулыспал | Южтолэзь | Оштолэзь | Куартолэзь | Инвожо | Пӧсьтолэзь | Гудырикошкон | Куарусён | Коньывуон | Шуркынмон | Толсур |
Нунал тодметъёс
Калык дырпусъя туннэ Григорий Летоуказник. Кыӵе туннэ нунал, сыӵе ик гужемед но луоз шуо. Та нуналъёсы, тазалыкез юнматон понна, удмурт калык мунчое ньылпу вайёсын пырыны дэмла.
- Куакаос писпу йылъёсын ке пуко — кезьытскоз.
- Пилемъёс вылэтӥ ке лобо — шунытскоз.
- Туннэ куазь шундыё ке — гужем пӧсь но кӧс возиськоз, лымыяз ке — зоро улоз.
Нимнуналзэс пусъё
- Аммоний, Анатолий, Антипа, Арсения, Григорий, Дометиан, Зиновий, Маркиан, Макарий, Павел, Пётр, Феозва (Феосевия), Феофан.
Праздникъёс но буре ваён нуналъёс
Россия — Россиысь МЧС-лэн дознани ёзэтаз тыршись ӧнерчиослэн нуналзы.
Луэм учыръёс
Удмуртиын
- 1924
- Кияса ёросысь Советъёслэн I-тӥ съездзы йылпумъяськиз. Урал улосысь Сарапул округысь Кияса, Юрино но Машук волостьёс Кияса ёросэ огазеяськизы.
- Урал улосысь Сарапул округын Камбарка ёрос кылдытэмын.
- 1935
- Удмурт АССР-ын Ува ёрос кылдытэмын.
- Киров шаере пырись Сарапул ёрос бордысь Кияса но Каракулино ёросъёс висъямын.
Россиын но дуннеын
- 1368 — Чжу Юаньчжан Китайысь Мин династилы кутскон сётӥз.
- 1656 — Блез Паскальлэн «Письма к провинциалу» сузьетысьтыз нырысетӥез гожтэтэз печатламын.
- 1573 — Ливон ож: Лоде замок котырын (туала Эстонилэн интывылаз), шведъёс ӟуч войскоез вормизы.
- 1755 — императрица Елизавета Петровна Москваын нырысетӥ росси университет усьтон сярысь указ гожтӥз. Со М. В. Ломоносовлэн но граф И. И. Шуваловлэн проектсыя кылдытэмын вал.
- 1849 — Нью-Йорк штатысь Женева карын, США-лэн историяз нырысьэ нылкышнолы врач луон сярысь диплом сётэмын. Солэн нимыз Элизабет Блэкуэлл.
- 1881 — Бадӟым театрын П. И. Чайковскийлэн «Евгений Онегин» операезлэн премьераез ортчиз.
- 1895 — Нырысьсэ Антарктида ярдуре адямиос вуизы.
- 1904 — Норвегиысь Олесунн кар быдэсак сямен ӝуаса быриз.
- 1912 — Гаагаын Калыккуспо опиумной конвенци гожтэмын — усыкмытӥсь серетъёсты чаклан-эскерон сярысь нырысетӥез калыккуспо тупанкыл.
- 1918 — РСФСР-ысь СНК «Черклэн кунлэсь но школалэн черклэсь люкиськемез» сярысь декрет поттӥз.
- 1924 — трауроной поездэн Москваысь Павелецкой вокзалэ В. И. Ленинлэн шӧйыз ваемын.
- 1944 — ГКО № 5020 сс-лэн 1944 арын 23 толшоре кутэм Постановлениезъя РККА-лы Т-34-85 танк сётэмын вал.
- 1950 — Иерусалим Израильлэн шоркарез шуыса ялэмын.
Вордӥськизы
- Удмуртиысь тодмо муртъёс
- 1926 — Борис Шульга, инженер-механик, Удмурт кун университетысь нырысетӥез ректор (1972—1986).
- 1947 — Юрий Медведев, Удмуртиысь печатья но информация министр 1993-тӥ арысен 1999-тӥ арозь.
- 1961 — Касимов Энвиль Владимирович, росси политик, журналист, суредась. Удмурт Элькунысь лулчеберет удысысь дано ужась. Удмурт Элькунысь Кун Кенешлэн кыкетӥ—витетӥ ӧтчамысьтыз депутат. Йӧскалык политикая, кышкытлыклэсь утиськонъя, регламентъя но элькун парламентлэсь ужзэ радъянъя комиссилэн кивалтӥсез. «Известия Удмуртской Республики» (2003—2012) но «Удмуртская правда» (2017—2020) газетъёслэн валтӥсь редакторез.
- Россиысь но дуннеысь тодмо муртъёс
- 1783 — Анри Мари Стендаль, Франциысь гожъясьчи.
- 1832 — Эдуар Мане, Франциысь художник, импрессионизмез инъясьёс пӧлысь одӥгез.
- 1862 — Давид Гильберт, Германиысь математик.
- 1889 — Питирим Сорокин, Россиысь но Америкаысь социолог но культуролог.
- 1903 — Григорий Александров, кинорежиссёр, СССР-ысь Калык артист.
- 1944 — Рутгер Хауэр, Нидерландысь но Америкаысь актёр.
- 1946 — Борис Березовский, Россиысь математик, олигарх.
Кулӥзы
- Удмуртиысь тодмо муртъёс
- Россиысь но дуннеысь тодмо муртъёс
- 1931 — Анна Павлова, ӟуч балерина.
- 1944 — Эдвард Мунк, Норвегиысь живописец.
- 1956 — Даниэль Сваровски, Австриысь «Swarovski» хрустальной империез кылдытӥсь.
- 1989 — Сальвадор Дали, Испаниысь живописец-сюрреалист.